Hệ thống “Take-Make-Waste” (Lấy-Sản Xuất-Xả Thải), vốn là một phần của nền kinh tế tuyến tính ở Thái Lan, gần đây đã bị chỉ trích vì góp phần gây ra các vấn đề môi trường và khí hậu. Trong quy trình sản xuất này, các tài nguyên không được sử dụng sẽ bị loại bỏ, trở thành rác thải. Thêm vào đó, sau khi sản phẩm được tạo ra, bao bì của chúng và cả sản phẩm khi hết vòng đời sử dụng cũng tiếp tục trở thành rác thải.
Mô hình Take-Make-Waste đã chứng minh rằng nó không bền vững, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế tiêu dùng quá mức hiện nay. Việc tạo ra lượng rác thải lớn cùng với sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên đã góp phần không nhỏ vào biến đổi khí hậu, đồng thời đẩy nhanh tình trạng khan hiếm tài nguyên.
Nền kinh tế tuần hoàn: Giải pháp bền vững
Nền kinh tế tuần hoàn được biết đến như mô hình “Lấy-Dùng-Hoàn Trả”, được thiết kế đặc biệt để giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường và từ đó tăng lợi nhuận, đồng thời giảm đáng kể lượng khí thải. Mô hình kinh tế này hướng đến việc tái tạo môi trường tự nhiên trong khi sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả và giảm ô nhiễm.
Tầm quan trọng của nền kinh tế tuần hoàn không chỉ dừng lại ở lợi ích môi trường mà còn mở ra một tương lai đầy cơ hội sáng tạo, giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận. Tại Thái Lan, nhiều ngành công nghiệp đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng trong việc áp dụng kinh tế tuần hoàn như một phần của chiến lược cải cách. Theo báo cáo của Thailand Investment Review, lượng rác thải công nghiệp được tái chế tại Thái Lan còn rất thấp. Báo cáo năm 2018 cho thấy chỉ khoảng một phần ba trong tổng số 22 triệu tấn rác thải được tái chế.
Trong khi tăng trưởng kinh tế là mục tiêu quan trọng với người dân và chính phủ Thái Lan, sự phát triển không được kiểm soát đã khiến môi trường phải chịu hậu quả. Một báo cáo từ Thailand Investment Review chỉ ra rằng tăng trưởng kinh tế cao có liên hệ trực tiếp với lượng rác thải lớn và khoảng trống trong quản lý rác thải. Năm 2018, Thái Lan tạo ra 27 triệu tấn rác thải sinh hoạt, nhưng chỉ 25% lượng rác thải nhựa được tái chế, điều này nhấn mạnh sự cần thiết của các hành động kịp thời từ phía chính phủ.
Sáng kiến kinh tế tuần hoàn tại Thái Lan năm 2024
Hiện nay, các sáng kiến liên quan đến kinh tế tuần hoàn chủ yếu được thực hiện bởi các tổ chức công và tư nhân thông qua sự tham gia tự nguyện. Dù chính phủ Thái Lan ngày càng thể hiện sự quan tâm và cam kết với phát triển bền vững, vẫn cần thêm nhiều chính sách để thúc đẩy các thay đổi mang tính đột phá. Một trong những cam kết lâu dài nhất là Triết lý Kinh tế Đủ Đầy (Sufficiency Economy Philosophy – SEP) do cố Quốc vương Bhumibol khởi xướng. SEP dựa trên ba nguyên tắc: sự vừa đủ, hợp lý và thận trọng, làm nền tảng cho mục tiêu bền vững của Thái Lan theo Chương trình Nghị sự 2030 và Chiến lược Quốc gia 20 năm, cùng với Kế hoạch Phát triển Kinh tế – Xã hội 5 năm.
Lập trường hiện tại của chính phủ trong việc áp dụng kinh tế tuần hoàn được thúc đẩy thông qua mô hình kinh tế Sinh học – Tuần hoàn – Xanh (Bio-Circular-Green – BCG), bao gồm các sáng kiến sau:
- Quản lý rác thải nhựa: Thái Lan là một trong những thị trường sử dụng nhựa lớn nhất, với khoảng 2 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm. Chính phủ đang khuyến khích sử dụng nhựa phân hủy sinh học và thúc đẩy tái chế theo khuôn khổ Trách nhiệm Mở rộng của Nhà sản xuất (EPR).
- Giảm lãng phí thực phẩm: Chính phủ Thái Lan đang đẩy mạnh quản lý lãng phí thực phẩm thông qua các chiến dịch nâng cao nhận thức và thực hành tốt hơn.
- Luật pháp và chính sách: Chính phủ đang xây dựng khung pháp lý để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, như khuyến khích mua sắm xanh, thiết lập chứng nhận và tiêu chuẩn cho các sản phẩm tuần hoàn.
